Daar kunnen we niets mee...

Toen de dovenwereld pas in mijn blikveld kwam, vond ik het eng om een gesprek te beginnen met een doof persoon. Ik ervaarde een hoge drempel. Daarom heb ik veel begrip voor horende mensen die ook last hebben van die drempel. Maar laten we alsjeblieft er wel samen aan werken om die drempels verlagen! Want dat is hard nodig, zo ontdekte ik kortgeleden.

Op Utrecht-Centraal liep ik naar de toiletten. Tegelijk met mij arriveerden daar twee politiemensen. De beheerder van de toiletten wees hen een man aan en zei: “Die man is het. Hij is doof...” Later kwam ik erachter dat deze dove man betrapt was op iets wat verboden is. Vandaar dat politie opgeroepen was.

Help, een dove man!?

Maar nu komt het: één van de politiemensen antwoordde: “Oh, is hij doof? Nou, daar kunnen we niks mee. Laat hem maar gaan.” Ik dacht even: Hoor ik dat nou goed? Ja dus! Die woorden “Daar kunnen we niks mee” dreunen nog steeds na in mijn hoofd. Hoe kan je dat nou zeggen?

Het klinkt alsof het over een waardeloos ding gaat dat je terzijde schuift: “Daar kunnen we niets mee.” De politie had ook iets kunnen zeggen als: “Oh, is die man doof, tsja, dan hebben wij een probleem, want we kennen geen gebarentaal.” Die twee politiemensen struikelden feitelijk over de communicatie-drempel waar ze keihard tegenaan liepen.

Gebarentaal

De Nederlandse Gebarentaal is sinds 2021 een officieel juridisch erkende taal. Daar hebben de 2^e en 1^e kamer unaniem (!) een wet voor aangenomen. Nu is het begrijpelijk dat daarna niet alle horende mensen binnen een paar jaar gebarentaalvaardig zijn. Maar op zijn minst zou je een respectvolle reactie verwachten van mensen die het gezag vertegenwoordigen.

Nu schrijf ik deze blog niet om de politie in een kwaad daglicht te zetten. De landelijke korpsleiding van de politie heeft een brief van mij gekregen met uitleg én de nodige tips. En ik vertrouw erop dat ze daarmee aan de slag gaan. In andere landen moeten trouwens alle hulpverleners en gezagsdragers verplicht een basiscursus gebarentaal volgen!

Drempelverlaging

Maar het doel van deze blog is vooral om ons bewust te maken van de communicatie-drempel die velen van ons vaak ervaren in het contact met dove mensen. Bewustzijn daarvan bewaart je voor verkeerde of zelfs neerbuigende reacties. Het helpt je om te beseffen: ik heb allereerst een probleem! En hoe ga ik daarmee om?

Wat mij enorm geholpen heeft is dat dove mensen mij over de drempel haalden. Wat heb ik veel van hén geleerd! “We bijten niet hoor.” Zo komt onze houding blijkbaar bij hen over. Dus nee, wees niet bang voor dove mensen. En vind je de communicatie lastig? Dat begrijpen dove mensen als de besten. En ze willen je heel graag helpen om met hen te leren communiceren. Samen verlagen we de drempel.

Martin Visser werkt als gebarenpredikant voor het Interkerkelijk Dovenpastoraat en is secretaris van de stichting Bijbel NGT.